محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
250
خلاصة الحكمة ( فارسى )
هر دوست . و سباع ، همين دو رگ حيوانات را گرفته ، خفه كرده ، پس دريده [ و ] مىخورند . [ شعبههاى اصلى شريانِ اورطى ] : [ شريانِ اورطى ] ، در ابتداء انبات از قلب ، دو شعبه گشته : شعبهء بزرگتر آن دور قلب گشته و متفرّق در اجزاء آن شده . شعبهء دوم آن - [ كه ] كوچكتر است - دور در باطن قلب در تجويف ايمن آن نموده . مابقى از آن دو شعبه چون از قلب جدا گرديد ، منقسم به دو قسم مىگردد : يك قسم بزرگتر . و اين براى انحدار و نزول به سوى اسافل [ است ] . و قسم دوم كه اصغر است - اصعاد و ارتفاع به سوى اعالى نموده . و وجه اكبرّيت براى انحدار ، آن است كه متولّى اعضاء بسيارى است از اعضاء مادون قلب . [ شعبههاى شريانِ اورطى صاعد ] : و قسم صاعد - كه آن را « شريان صاعد » نامند و قسمى از اورطى است - نيز منقسم به دو قسم مىگردد : قسمى كه بزرگتر است [ و ] صعود مىنمايد به سوى لثّه ، پس [ به شكلِ [ مورّب مىرود به جانب ايمن تا آن كه مىرسد به لحمِ رخوِ توثى كه در آنجاست و در آنجا سه جزء مىگردد : دو جزء از آنها كه دو « شريانِ سباتى » نامند ، صعود مىنمايند از طرف راست و چپ با « وداجين » - كه غايراند و بعد از اين مذكور خواهند گشت - و رفيقاند با او در انقسام . و جزء سوم ، متفرّق مىگردد در قَصّ - كه اضلاع سينه باشد - و در اضلاع اوّل - كه بر آمده است - و فقرات ششِ اولى از رقبه و در نواحى ترقوه ، تا اينكه مىرسد به شانه و از آن گذشته [ و ] به هر دو دست مىآيد . و امّا قسم صغير - از دو قسم اورطى صاعد - مىآيد به ناحيهء ابط و منقسم مىگردد به سه قسم - مانند انقسام قسمِ اكبر اورطى - . و امّا دو شريان سباتى هر يك از آن دو شريانِ [ صغير و كبير ] ، نزد رسيدن به انتهاى رقبه دو قسم مىگردند : قسمى به جانب مقدّم و قسمى به جانب مؤخّر . و قسم مقدّم نيز منقسم به دو قسم مىگردد : قسمى به طرف بطون ميرود به زبان مىرسد و به عضل باطنى از عضلات فكّ اسفل .